سید ابولقاسم نباتی

سید ابولقاسم نباتی و مشهور به مجنون شاه و خان چوپان فرزند میریحیی ( ملقب به سید محترم اشتبین ) به سال 1191 ه. ق در روستای اشتبین از توابع شهرستان جلفا پا به عرصه وجود نهاد.
عالمده بیر درّ نهان دیر اشتبین         وزنه گلمز چکمک اولماز چوخ نهاندور اشتبین
دوران جوانی خود را در قریه اشتبین که از قراء باصفای قره داغ و بخش سیه رود است با حشم داری و باغداری گذرانید ، زیباییهای طبیعت او را به سرودن اشعار برانگیخت رفته رفته به عرفان گرایید و ضمن تحصیل به مطالعه آثار عمر خیام و مولوی و حافظ پرداخت بعدها به قصبه اهر رفت و در بقعه شیخ شهاب الدین اهری گوشه ریاضت و عزلت گزید . نباتی مردی صوفی مشرب بوده و اشعاری به زبان ترکی آذربایجانی و فارسی می سروده است. از آثارمکتوب حکیم می توان به منظومه عین العشق و دیوان اشعار که جلد اوّل آن اشعار فارسی و جلد دوم آن اشعار ترکی آذری است اشاره کرد. یکی از قصاید نباتی قصیده فلسفی اوست در 24 بیت یا ردیف (( هله لنگ لنگ لنگم ))
پر و بال بسته دارم ، هله لنگ لنگ لنگم                  

تن زار و خسته دارم هله لنگ لنگ لنگم

نه زیاده سرخوشم من نه زغم مشوشم من

تن زار خسته دارم هله لنگ لنگ لنگم

نه ز کافم و نه از نون و نه زین دو حرف بیرون           

نه نباتی ام نه مجنون ، هله لنگ لنگ لنگم
بنا به گفته نوادگان حکیم هیچگونه عکسی از ایشان باقی نمانده است.
 

حاج میرزا طاهر خوشنویس فرزند عبدالرحمن یکی از معروفترین خوشنویسان و قرآن نویسان ایران بود. وی در سال 1306 ه . ش مطابق با 1367 ه . ق در روستای هلق از توابع بخش سیه رود شهرستان جلفا در یک خانواده ادبی پا به عرصه حیات نهاد . و در سال 1309 در سه سالگی همراه پدرش به تبریز رفت. پدر بزرگوارش که از فنون قرائت و تجوید بهره مند بود از پنج سالگی مواد فارسی و قرآن را به فرزندش آموخت . او در هفت سالگی به مکتب سپرده شد و در آنجا به گلستان سعدی ، جامع عباسی شیخ بهایی و نصاب العبدیان فراهی آشنا شد و به فراگیری خط نسخ پرداخت . خوشنویس ضمن آموختن این کتابها از روی خط آنها مشق می گرفت . وی هیچگاه استاد ندیده و بیشتر از روی خط اساتید مشق کتابت کرده است. مرحوم خوشنویس از قرآن نویسان معروف ایران بوده است . وی در نه سالگی نخستین اثرش که نسخه ای از (( عم جزء )) به خط او بود به چاپ رسید.در سال 1325 ه . ق در شروع نهضت مشروطیت از سوی مدارس تبریز ( در19 سالگی ) برای تعلیم خط دعوت به کار شد و از آن پس به مدت 50 سال در کسوت آموزگاری به آموزش خط و خوشنویسی ادامه داد و در همین مدت به کتابت بیش از 200 جلد کتاب ، رساله علمی ، اخلاقی و دینی پرداخت که در جمع آنها کتابهای بزرگ و قطوری مانند.
مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی ،نهج البلاغه مولی علی (ع) ترجمه فیض الاسلام ، مکاتب شیخ مرتضی انصاری ، منتهی الآمال مرحوم محدث قمی ، شرح جامی ، بهجه الآمال مرحوم آیه ا... علیاری ، کفایه الاصول آخوند ملامحمد کاظم خراسانی ، جامع المقدمات و بیش از همه قرآن مجید دیده می شود که بیش از 25 بار با قطع ها واندازه های مختلف ، بزرگ ، و کوچک بر نگارش آن همت گماشت استاد حاج میرزا طاهر خوشنویس در 1334 شمسی در هفتاد سالگی بنا به تقاضای خود بازنشته شد . آخرین اثر وی کتابت بیست و پنجمین جلد از قرآن کریم می باشد که در 1353 به پایان رسید . وی در سال 1355 ه . ش دنیا را وداع نمود ، ولی جهان از آثار و برکات وجودی از خود به یادگار گذاشت.
 

کلنل محمد تقی خان  پسیان

( اگر مرا بکشند قطرات خونم کلمه ایران را ترسیم خواهند کرد. و اگر بسوزانند خاکسترم نام وطن را تشکیل خواهد داد). محمد تقی خان پسیان به سال 1309 در تبریز متولد شد و از سال 1317 تا 1323 در تبریز ابتدا در منزل و مکتب و سپس چند ماه در اولین مدرسه آن شهر که به اسم (( لقمانیه )) معروف بود به تحصیلات فارسی ، عربی ، منطق و مقداری از علوم جدید و السنه خارجه پرداخت. در سال 1324 برای تکمیل تحصیلات به تهران آمد و در همان سال وارد مدرسه نظامی شده و تحصیلات عالیه پرداخت. وبه تدریج مدارج عالیه نظامی را پشت سر گذاشت و فرماندهی ارگانهای مختلف نظامی کشور را بر عهده گرفت در ضمن خدمت نشانه های عالی نظامی و کشوری را دریافت نمود . کلنل مردی بود شرافتمند، بسیار وطن پرست و فداکار از جمله افرادی بود که حقیقتاً و صمیمانه آرزوی ترقی و سعادت میهن خود را داشت و این گفته وی که (( اگر مرا بکشند قطرات خونم کلمه ایران را ترسیم خواهند کرد و اگر بسوزانند خاکسترم نام وطن را تشکیل خواهد داد. )) پیامی بسیار صمیمانه و از سوز دل بوده است.

کلنل محمد تقی خان علاوه بر اینکه صاحب منصبی سلحشور و دارای تحصیلات عالیه در فنون نبرد و خلبانی بود . در ادبیات و موسیقی دارای استعداد خاص بود و تسلط کامل و کافی به زبانهای آلمانی ، فرانسه و عربی داشت. انسانی بود که تمام کمالات بالای انسانی در وی نمایان بود.

فقط افسوس که دشمنان جاه طلب و تشنگان قدرت او را مانع در مقابل استثمار و مکیدن خون این ملت می دیدند و با هر طرفندی که بود او را سرانجام در یک نبردی ناجوانمردانه به آنچه که آرزویش را داشت نائل گردانیدند و در مورد شجره کلنل می توان چنین بیان کرد که اجداد کلنل پس از جنگ 1243 و جدا شدن قفقاز از ایران زیر سلطه تزاری نرفته و رستم بیگ جد بزرگ کنل به ایران مهاجرت می نمایند.

از فرزندان رستم بیگ به شخصیت هایی چون محمد علی خان میر پنج ، ژنرال حمزه خان ، یاور مظهر می توان اشاره نمود که عباسقلی خان از شعرای نامی ایران محسوب می شود و چنانچه خود کلنل اشاره می کند شهدای زیادی را خاندان پسیان تقدیم ایران نموده است . در حال حاضر نیز تعدادی از خاندان پسیان در روستای خوش آب و هوای ایری دارای باغات و خانه و کاشانه می باشند.

استاد علی روحی علمداری 

علی روحی علمداری فرزند حیدر در بیستم فروردین سال 1323 هجری شمسی در محله قدمگاه علمدار جلفا درخانه ای محقر دیده به جهان گشود. پدر ومادر از نعمت خواندن و نوشتن محروم بودند شاعر در مهرماه سال 1331 درست 8 سالگی به محیط مقدس دبستان قدم می گذارد و تحصیلات ابتدایی و اول دبیرستان را در دبستان اصل چهار علمدار و دبیرستان نظامی علمدار به پایان می رساند و سپس برای ادامه تحصیل به دبیرستان دارالفنون تهران می رود.

در دبیرستان ، معلم ادبیات ایشان جناب دکتر محمود شرف آزاد شاعر معاصر با تخلص م . آزاد می باشد که خلق و رفتار و اشعار ایشان در روحیه استاد روحی تحول شگرفی ایجاد میکند.
در سال 1345 به خدمت سپاه دانش می رود وبعد از اتمام دوران خدمت به استخدام اداره آموزش و پرورش درمی آید و در مدراس شهرستان بابل مشغول تدریس می شود . بعد از سه سال وارد دانشسرای راهنمایی ساری می شود و در رشته زبان انگلیسی موفق به اخذ مدرک فوق دیپلم نائل میشود سپس در سال 1352 در دانشگاه تربیت معلم تهران پذیرفته شده و در رشته مشاوره و راهنمایی مدرک کارشناسی را دریافت می کند. از سال 1355 به آموزش و پرورش شهرستان جلفا منتقل و تا سن بازنشستگی به عنوان مشاور و راهنما و دبیر ادبیات در دبیرستانهای جلفا و هادیشهر انجام وظیفه می نماید.
استاد استعداد ادبی خود را در معرفی هر چه بیشتر شهرستان و منطقه آذربایجان به کار برده است. و با سرودن قصیده هایی در وصف منطقه و بزرگان شهرستان به هر دو زبان فارسی و ترکی آذری دین خود را به این آب وخاک ادا نموده است . استاد در آخرین لحظات عمرش در خدمت دانش آموزان و دانشجویان و فرهنگ دوستان و مردم آذربایجان بود و از هیچ کمک و راهنمایی در جهت فرهنگ و ادب منطقه دریغ ننموده است.
 

حاج حسین ملّایی علمداری

در سال 1311 هجری شمسی در علمدار به دنیا آمد . هشت ساله بود که پدر خود را از دست داد و یک سال بعد از آن به مدرسه قدم نهاد به گفته خودش زندگانی بسیار ساده و فقیرانه ای داشت و مادرشان دست تنها کفاف زندگیشان را تأمین می کرد. در سال 1332 کلاس هشتم را پشت سر گذاشت و به علت فقر مالی و عدم امکانات ترک تحصیل نمود و به کار خیاطی پرداخت . در سال 1338 ازدواج کرد و بعد از انقلاب ضمن استخدام در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در امور دفتری مشغول به کار شد تا درسال 1373 بازنشست گردید.حاصل زندگی مشترک وی 2 پسرو3 دخترمی باشد .در مورد سابقه ادبی و سرودن شعر استاد می توان چنین گفت که علاقه وی به سرودن شعر و نوشتن به زمان تحصیل بر می گردد. و در آن زمان تشویق های معلمان باعث تقویت انگیزه و شکوفایی استعداد وی می شود. علی الخصوص مرحوم آقای لاهوتی که از اشعار حسین خوشش می آید و او را به ادامه نوشتن تشویق می کند . اولین اثر استاد کتاب مشت انقلاب است که در اوائل انقلاب به چاپ می رسد و شامل اشعار و قطعه های ادبی در مورد انقلاب می باشد.
در سال 1368 شروع به نظم درآوردن نهج البلاغه می کند و بعد از 11 سال آنرا به زبان سلیس فارسی به نظم درمی آورد و به پایان می رساند که این کتاب در 1500 صفحه که شامل 23 هزار بیت است در دو جلد می باشد به چاپ رسیده است .

از آثار دیگر او می توان به ترجمه های به نظم درآورده شده صحیفه سجادیه ، سوره مبارکه بقره و آل عمران و 3 جزء آخر قرآن کریم اشاره کرد که در مراحل مقدمات چاپ می باشند. مجموعه ای دیگر نیز از استاد ، کتابی به نام برداشت ها از دنیا می باشد که در 300 صفحه آماده چاپ می باشد و محتوی آن حدیث دل است متشکل از پندهای سودمند و غزل .
 

سید سجاد ساجدی

آقای سید سجاد ساجدی از خیرین منطقه می باشد که در سال 1300 هجری شمسی در خانواده ای متدین به دنیا آمده و تحصیلات مقدماتی را در تبریز به پایان رساند. دکتر در سال 1326 پس از اخذ مدرک دکتری عمومی از دانشگاه ترکیه به آلمان مسافرت و در آنجا ضمن تدریس ، مدارک جراحی عمومی ، قلب و عروق و امراض ریوی را کسب نمودند.

پس از بازگشت به ایران ضمن طبابت ، در دانشگاه علوم پزشکی تبریز به تدریس پرداخت . ایشان در زمان جنگ تحمیلی به طبابت رزمندگان پرداخت و در سال 1363 به درجه بازنشستگی مفتخر گردید.
سرانجام در مرداد سال 1365 در زمان بازگشت از طبابت در مسیر هادیشهر به جلفا دچار حادثه تصادف شده و دارفانی را وداع نمودند. از خدمات مهم ایشان زمین اهدایی بیمارستان هادیشهر می باشد که در دی ماه سال 70 عملیات ساخت آن آغاز گردید.
 

خداوردی زنوزی

هر اوخویان ، ملا خداوردی اولماز
خداوردی زنوزی در حدود سال 1266 هجری شمسی در شهر زنوز چشم به عالم هستی گشود بعد از طی دوران کودکی به آموختن علوم پایه در مکتبخانه های محلی پرداخت و در موسم جوانی با انگیزه تحصیل علم و معرفت و امرار معاش زندگی به شهر تفلیس در گرجستان مهاجرت نمود و در همانجا موفق شد تا علوم پزشکی را نیک بیاموزد.

وی سپس به ایران بازگشت و در علمدار مشغول خدمات پزشکی شد . در آن زمان مردم از نظر بهداشت و درمان در سختی و رنج بودند . وی با ساختن داروهای گیاهی و تجویز آن به بیماران خدمات شایسته و ارجمندی را انجام داد. از جمله خدمات دکتر می توان به مهارت وی در معالجه بیماری جذام اشاره کرد که در آن زمان شایع بوده است و تا به امروز هم واکسن یا علاج پیشگیری آن را نیافته اند.

ولی وی در آن زمان این بیماری را معالجه کرده است. ملا خداوردی در سال 1325 ه ش در عصر حکومت سید جعفر پیشه وری از طرف دکتر اورنگی به عنوان پزشکیار بهداری زنوز استخدام می شود و در سال 1328 به بهداری علمدار و پس از 4 سال خدمت در علمدار به بهداری گرگر منتقل می شود .

دکتر زنوزی در عصر خود تنها دکتر و فرد آگاه به پزشکی در این منطقه بوده است. وی در تیر ماه 1346 در علمدار وفات نموده و در قبرستان این شهر مدفون شده است.
 

دکتر حمزه گنجی

دکتر حمزه گنجی به سال 1321 شمسی در هادیشهر (علمدار – گرگر) بخش مرکزی شهرستان جلفا دیده به جهان گشود .

تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در زادگاه خود و تبریز به پایان رساند . در سال 1340 کار معلمی را آغاز کرد . همراه با کار ، به تحصیلات دانشگاهی پرداخت . مدرک لیسانس را به سال 1348از دانشگاه تبریز و مدرک فوق لیسانس را به سال 1351 از دانشگاه تهران اخذ نمود . برای ادامه تحصیل به کشور فرانسه رفت .

دکترای روان شناسی را به سال 1353 (1974 ) از دانشگاه پل والری شهر مونت پلیه در یافت کرد . پس از مراجـــعت به ایران ، به دانشگاه ابوریحان بیرونی منتقل شد . درجات استـــاد یاری و دانشیاری را پشت سر گذاشت و در تاریخ 29/8/1373 با داشتن دوازده عنوان کتاب و بیست و چهار عنوان مقاله به درجه استادی رسید .

به تاریخ 15/11/1373 باز نشسته شد . تعداد تالیفات ایشان متجاوز از بیست و دو عنوان کتاب و سی عنوان مقاله است .

میر عباس عمرانی گرگری

فرزند میر حسن عمرانی بوده و از خیرین گرگر می باشد که مسجد جامع گرگر را با هزینه بیش از هفتاد میلیون بازسازی و از خود به یادگار گذاشت . روحش شاد .

آیت اله شیخ میرزا قاسم گرگری

آیت اله از عرفای گمنام آذربایجان حدود سال 1286 قمری در روستای لیورجان متولد شد .

پدرش غفار بیگ وی را در سن چهارده سالگی برای فراگیری علم طب به تبریز فرستاد بعد از مدتی استاد ایشان متوجه شدند ایشان علاقه وافری به تحصیلات دینی دارد.

بنابراین پدرش ایشان را به مدرسه حاج صفر علی فرستاد . ایشان بعد از چند سال تحصیل در تبریز راهی نجف شد و تحصیلات عالی را در آنجا گذراند .

آیت اله در تبریز سکونت داشته و علمای بزرگوار آنزمان از جمله شهید قاضی طباطبائی ارادت خاصی به ایشان داشتند حاج میرزا قاسم گرگری قریب صد سال عمر نمودند و در سال 1389 قمری به رحمت ایزدی پیوست .

دکتر یدالله فرزانه علمداری

در سال 1305 در علمدار متولد شد . تحصیلات ابتدایی را تا پایان کلاس ششم در علمدار انجام داد . در سال 1325 همراه با گروهی ازمحصلین وجوانان منطقه برای ادامه تحصیل به باکو عظیمت کرد .

و در دانشگاه پتروشیمی آن شهر در رشته مهندسی اکتشاف نفت به تحصیل پرداخت . سپس برای ادامه تحصیل عازم مسکو شد و در رشته ژئودزی موفق به اخذ درجه دکتری گردید.

پس از بازگشت به باکو در دانشگاه پتروشیمی به تدریس و در کنار تدریس به کار عملی اکتشاف نفت می پرداخت . وی که عشق وافری برای بازگشت به ایران و خدمت به وطن در دل داشت با فروپاشی جماهیر شوروی توانست به این آرزوی دیرینه خود جامه عمل بپوشاند.

بدین ترتیب در سال 1373 به ایران آمد و تا سال 1384 در دانشگاه های تبریز ، سهند و دانشگاه آزاد مرند به تدریس مشغول شد. وی در شهریور 1384 در حالی که برای آغاز سال تحصیلی جدید آماده می شد بر اثر سکته مغزی درگذشت.

سرگرد علی اهتزازی

سرگرد علی اهتزازی از شخصیت های برجسته و سرشناس منطقه جلفا می باشد که خدمات ارزنده ای را در راه پیشرفت و آبادانی منطقه در زمان حیات خود انجام داده اند.

ایشان برای برپایی کلاس هفتم که به علت کمبود دانش آموزامکان برپایی آن نبود تلاش فراوانی داشته و از روستاهای اطراف دانش آموزان را به علمدار آورده وخرج تحصیل آنان را متقبل شده بودند .

همچنین ایشان در احداث جاده اصلی علمدار گرگر و نیز استقرار بعضی ادارات در شهر نقش بسزایی داشته اند.سرگرد علی اهتزازی از حامیان همشهریان خود در پایتخت بودندو خدمات ارزنده ای رادر حل مشکلات مردم شهرستان و پیشرفت منطقه انجام داده اند. ا

یشان در سال 1306 در علمدار متولد شدند و در مردادماه 1353 بر اثر سانحه رانندگی به همراه فرزندش فوت نمودند.

میرزا هاشم فرهمند

ایشان از خیرین منطقه می باشند که می توان به محل فعلی ساختمان سپاه و هلال احمر و درمانگاه علمدار اشاره نمود که وی زمین آنها را به مقدار سه هزار متر مربع برای امور خیریه و عام المنفعه اهداء نموده است.